Hız Tespit Kameraları: Sayıştay’a Göre 2023’te Ceza Dağıtımı Hiç Yapılmadı, 155.067 Ceza Tebliğsiz Kaldı ve Bakanlar Kurulu Kararı Olmayan Sözleşmeler Hukuk Dairesi’ne Yönlendirildi

Ne oldu?

KKTC’nin sabit hız tespit kamerası projesi 2006’da Bakanlar Kurulu kararıyla başladı; Gatsometer BV ile 2006, 2009, 2011, 2014 ve 2017’de beş tedarik sözleşmesi imzalandı ve 2012 sonuna kadar 100 sabit kamera kuruldu. Sayıştay Başkanlığı’nın 26 Mart 2025 tarihli MD 6/2025 sayılı denetim raporu, projenin 2018–2024 dönemindeki yönetimini inceledi. Rapora göre radar cezalarını kuryeyle tebliğ eden şirketin sözleşmesi 31 Mart 2023’te bitti; Trafik Dairesi 2023 için 62 milyon TL ödenek istemişken 8 milyon TL ayrıldı, bu tutar başka kalemlere bloke edildi ve Maliye Bakanlığı ek bütçe taleplerine yanıt vermedi. 2023 boyunca ceza dağıtım ihalesine çıkılmadı; Polis Genel Müdürlüğü verisine göre 16 Ekim 2024’te yeni sözleşme imzalanana kadar 155.067 radar cezası tebliğ edilemedi ve en düşük hız diliminden hesapla 298,7 milyon TL tahsil edilemedi. Rapor ayrıca, dönemin Bayındırlık ve Ulaştırma Müsteşarı’nın 18 Kasım 2021’de Bakanlar Kurulu kararı olmadan imzaladığı 5. Etap Tedarik ve Xilium yazılım sözleşmelerini saptadı; Bakanlık arşivinde bu sözleşmeler bulunmuyordu ve tedarikçi firma avukatı İdare’nin iki yılı aşkın süredir ödeme yükümlülüklerini yerine getirmediğini yazmıştı. Sayıştay, iki sözleşmenin hukuki değerlendirme için KKTC Hukuk Dairesi’ne götürülmesi gerektiği sonucuna vardı. Meclis Sayıştay Komitesi raporu Nisan 2025’ten itibaren görüştü ve 12 Kasım 2025’te oy birliğiyle Genel Kurul gündemine sevk etti. Bu arada Türkiye’nin 2023 mali iş birliği protokolü kapsamında hibe ettiği 150 yeni nesil kamera Ağustos 2025’te kuruldu; Bakan Erhan Arıklı 15 Ağustos 2025’te “son 2 yılda tebligat sıkıntıları yaşadığımız doğrudur” dedi, 20 Kasım 2025’te trafik cezalarında yaklaşık %40 kayıp bulunduğunu söyledi ve 9 Mart 2026’da polisin elinde yaklaşık 100 bin tebliğ edilmemiş ceza olduğunu, gecikmenin devlet kaynaklı olduğunu açıkladı. Kesim tarihine kadar Hukuk Dairesi’nin sözleşmeler hakkında bir değerlendirmesi ve raporun Genel Kurul’da görüşülme tarihi kamuya açık kaynaklarda bulunamadı.

Doğrulanmış olgular

• Sayıştay’ın MD 6/2025 sayılı, 26 Mart 2025 tarihli raporuna göre projeye ilişkin ilk Bakanlar Kurulu kararı 8 Şubat 2006’da alındı (S-308-2006); 6 Nisan 2006’da 1. Etap, 7 Ocak 2009’da ek, 26 Mayıs 2011’de 2. Etap, 26 Mart 2014’te 3. Etap, 16 Şubat 2017’de 4. Etap sözleşmeleri imzalandı. Bu sözleşmelerle 130 sabit görüntülü kamera, 5 Point-to-Point ve 8 mobil kamera alımı öngörüldü; 2006–2012 döneminde sabit radar sistemine 14.851.713 TL ödendi (Bulgu 3.1.1–3.1.2).
• Aynı rapora göre Polis Genel Müdürlüğü’nün 8 Şubat 2024 tarihli verisinde 52 DRCS, 46 GS11, 17 T-serisi, 2 Point-to-Point ve 5 mobil radar vardı; 16 radar pasifti (2’si kaza, 4’ü elektrik bağlantısı olmaması, 2’si İçişleri Bakanlığı’nca sökülme, 6’sı arıza, 2’si teknik neden). İki Point-to-Point sistemin harcama belgesi Sayıştay’a sunulmadı; sözleşme fiyatına göre maliyet 573.200 euro olarak değerlendirildi (Bulgu 3.1.3).
• Rapora göre ceza tebliğ şirketinin tebliğ oranı 2018’de %60,95’ten 2022’de %46,90’a düştü; 2018–2022 suç yıllarına ait 249.913 ceza (108.654.384,78 TL) tebliğ edilemedi. Tahsil edilen ceza sayısı 2018’de 26.328 iken 2023’te 16.600’dü; 2023 tahsilatı 15.234.419,90 TL (Bulgu 3.2).
• Rapora göre Trafik Dairesi ile Airtech Ltd. arasındaki 15 Temmuz 2022 tarihli tebliğ sözleşmesi 31 Mart 2023’te sona erdi ve 2023 içinde yeni ihaleye çıkılmadı. Trafik Dairesi 2023 bütçesi için 62 milyon TL istemiş, 8 milyon TL ödenek ayrılmıştı; 7.997.749,20 TL trafik ışıkları, kamera bakımı, Trafik Eğitim Parkı ve sinyalizasyon kalemlerine bloke edildi, ceza tebliği için bloke edilen tutar yoktu. Daire 24 Şubat, 9 Mart, 21 Mart ve 3 Mayıs 2023 tarihli yazılarla ek bütçe istedi; Bütçe Dairesi yetkilileri ek bütçe verilemeyeceğini sözlü olarak bildirdi (Bulgu 3.2.1–3.2.2).
• Rapora göre 16 Ekim 2024’te yeni tebliğ sözleşmesi imzalandı. Polis Genel Müdürlüğü’nün 26 Aralık 2024 tarihli yazısına göre 2023’ten bu sözleşmeye kadar 155.067 radar cezası tebliğ edilmedi (30 Haziran 2024 verisi) ve en düşük hız diliminden hesapla 298.689.978 TL tahsil edilemedi; 1 Ocak–30 Haziran 2023 arasında işlenen 55.812 cezanın 12.102’si dağıtıldı, 43.710’u dağıtım şirketinde bekliyordu (Bulgu 3.2.2).
• Rapora göre Xilium yazılımının saat değişiminde Hollanda saatine geçmesi nedeniyle Güney Kıbrıs’tan gelen sürücülere ait 2023 yılındaki 8.575 cezanın tamamı sınır kapılarında tebliğ edilemedi; 2022’de 14.432 cezanın 7.488’i tebliğ edilememişti (Bulgu 3.2).
• Rapora göre bakım-onarım için HIP Computer Ltd.’e 8 Mart 2021–17 Mayıs 2024 arasında 8.592.716,72 TL, parça alımı için Sensys Gatso’ya 2.015.612,90 TL (258.983 euro) ödendi; 3 Mayıs 2016 tarihli Xilium sözleşmesindeki 30.000 euroluk başlatma ücretinin ödendiğine dair belge sunulmadı; bakım sözleşmesi 16 Şubat 2024’ten sonra yenilenmeden sürdürüldü (Bulgu 3.1.4–3.1.5).
• Rapora göre Bayındırlık ve Ulaştırma Bakanlığı ile Sensys Gatso Netherlands B.V. arasında 18 Kasım 2021’de imzalanan 5. Etap Tedarik Sözleşmesi (20 T-serisi kamera elektroniği) ve ikinci Xilium yazılım sözleşmesi (kamera başına aylık 100/90 euro lisans, 5 yıl) için Bakanlar Kurulu kararı yoktu; sözleşmeler Bakanlık arşivinde bulunmuyordu ve Sayıştay bunlardan firma avukatının 14 Aralık 2023 tarihli yazısıyla haberdar oldu. Sayıştay, iki sözleşmenin hukuki değerlendirme için KKTC Hukuk Dairesi’ne götürülmesi gerektiği sonucuna vardı (Bulgu 3.3, Sonuç).
• Sayıştay’ın 20 Haziran 2013 tarihli VET 1/2013 performans denetimine göre Ağustos 2007–Aralık 2012 döneminde özel dağıtım şirketlerinin tebliğ başarı oranı %61, 2010–2012’de kesilen ceza tutarının tahsil oranı yaklaşık %52 idi; rapor tebliğ ve tahsilat sistemlerinin iyi kurulmadığını yazmıştı.
• Meclis Sayıştay Komitesi hız kameraları raporunu 30 Nisan ve 9 Mayıs 2025’te görüştü; 12 Kasım 2025’te oy birliğiyle onaylayarak Genel Kurul gündemine sevk etti (Kıbrıs Gazetesi, 30 Nisan 2025; Kıbrıs Postası, 9 Mayıs 2025; Haber Kıbrıs, 12 Kasım 2025).
• Trafik Dairesi Müdürü Ahmet Aydın 7 Ağustos 2025’te Türkiye ile 2023’te imzalanan Ekonomik ve Mali İş Birliği Protokolü kapsamında 130’u sabit, 20’si mobil 150 yeni nesil kameranın hibe edildiğini açıkladı; Bakan Arıklı 15 Ağustos 2025’te ikaz levhalarındaki gecikme nedeniyle yeni kameraların devreye alınmasının ertelendiğini ve birikmiş puan cezalarının affı için Bakanlar Kurulu’na önerge hazırlanacağını duyurdu (Kıbrıs Gazetesi, 7 ve 15 Ağustos 2025).
• Bakan Arıklı 20 Kasım 2025’te bütçe komitesinde trafik cezalarında yaklaşık %40 kayıp olduğunu, 2 Aralık 2025’te bütçede yeterli para olmadığı için gönderilmeyen cezaların dağıtımına başlandığını, 15 Ocak 2026’da yeni kameraların ilk 4 ayında yazılan cezaların silinmesini Bakanlar Kurulu’na önereceğini, 9 Mart 2026’da Meclis’te polisin elinde yaklaşık 100 bin ceza bulunduğunu ve gecikmenin devlet kaynaklı olduğunu söyledi; 12 Haziran 2026’da 1 Ocak 2019’dan Haziran 2027 sonuna kadar sabit kamera ihlallerine puan cezası uygulanmamasını öngören yasa değişikliği hazırlandığını açıkladı (Kıbrıs Gazetesi, 20 Kasım ve 2 Aralık 2025; 15 Ocak, 9 Mart ve 12 Haziran 2026).

Tartışmalı başlıklar

Aşağıdaki iddia ve yorumlar ilgili örgüt ve kişilere aittir; doğrulanmış olgu statüsü taşımaz.

• “298,7 milyon TL kayıp” ifadesi: Sayıştay bu tutarı Polis Genel Müdürlüğü’nün en düşük hız diliminden yaptığı hesapla “tahsil edilemeyen” tutar olarak aktarıyor; cezaların bir kısmı 16 Ekim 2024 sonrası dağıtımla tahsil edilmiş olabilir. Bakan Arıklı’nın 20 Kasım 2025’te söylediği “%40 kayıp” oranının hangi dönem ve veriye dayandığı açıklanmadı.
• 18 Kasım 2021 sözleşmelerinin geçerliliği: Firma avukatı sözleşmelerin yürürlükte olduğunu ve İdare’nin yükümlülüklerini yerine getirmediğini savunuyor; Trafik Dairesi Müdürü sözleşmelerin Bakanlık arşivinde bulunmadığını, Bakanlar Kurulu kararı ve bütçe blokesi olmadığını, Gatsometer adına imza atan kişinin imza tarihinde ülkede bulunmadığı bilgisine ulaşıldığını yazdı; dönemin Müsteşarı sözleşmelerin Bakan’ın bilgisi dahilinde imzalanıp seçim yasakları nedeniyle şifahen askıya alındığını söyledi. Hangi anlatımın doğru olduğu Hukuk Dairesi’nin açıklanmamış değerlendirmesine bağlı.
• Sorumluluğun hangi kurumda düğümlendiği: Trafik Dairesi ceza dağıtımının Polis Genel Müdürlüğü’nün asli görevi olduğunu ve ödeneğin sözleşmelere gittiğini savunuyor; Polis, ihaleye çıkılmadığı için dağıtım yapılamadığını yazıyor; Maliye’nin ek bütçe vermeme kararı raporda yalnızca “sözlü olarak iletildi” biçiminde geçiyor. Meclis Sayıştay Komitesi’nin 12 Kasım 2025 tarihli onayında bu konuda bir tespit kamuya açıklanmadı.
• Hangi raporun onaylandığı: Meclis’in 12 Kasım 2025 açıklamasında onaylanan rapor 2013 tarihli performans denetiminin adıyla anılıyor; Nisan–Mayıs 2025 oturumlarında ise 2025 tarihli MD 6/2025’in adı geçiyor. İki raporun birlikte mi, yalnız birinin mi Genel Kurul’a sevk edildiği tutanaktan teyit edilemedi.
• Eski tedarikçinin zarar iddiası: Bağımsız Milletvekili Ayşegül Baybars 20 Kasım 2025’te eski kameraları kuran şirketin mali zarara uğratıldığı iddiasıyla Sayıştay’a başvurduğunu söyledi; bu başvurunun sonucu kamuya açık değil.
• Yeni kameraların işlerliği: CTP Milletvekili Armağan Candan kameraların çalışıp çalışmadığının bilinmediğini söyledi; Arıklı 2 Ocak 2026’da yeni kameraların yalnızca hız ölçtüğünü, 12 Haziran 2026’da 5–6 noktadaki kameranın bakım için söküldüğünü açıkladı. Yeni sistemin tebliğ performansına ilişkin resmî veri yayımlanmadı.

Hükümetin pozisyonu

• Trafik Dairesi Müdürü Ahmet Aydın, 19 Temmuz 2024 tarihli yazısında (MD 6/2025, Bulgu 3.2.2): 2023 bütçesi için 62 milyon TL istendi, 8 milyon TL ayrıldı; ödenek sinyalizasyon, Trafik Eğitim Parkı ve kamera bakımı sözleşmelerine harcandığı için ceza dağıtım ihalesine kaynak kalmadı; “birçok kez Maliye Bakanlığından ceza dağıtım için ek bütçe talep edildi, herhangi bir cevap alınamadı”; yasaya göre ceza dağıtım sorumluluğu aslen Polis Genel Müdürlüğü’ne aittir, para cezalarının birincil amacı gelir sağlamak değil toplumsal düzeni ve güvenliği tesis etmektir.
• Trafik Dairesi Müdürü Ahmet Aydın’ın taslak rapora 17 Mart 2025 tarihli yorum beyanı (MD 6/2025, Bölüm 4): İdare 3 Mayıs 2016 tarihli Xilium sözleşmesindeki yükümlülüklerini yerine getirdi ve tüm ödemeleri yaptı; 5. Etap ve ikinci Xilium sözleşmeleri ilk kez firma avukatının yazısıyla öğrenildi, Bakanlık arşivinde yok, Bakanlar Kurulu kararı, bütçe ve Maliye blokesi bulunmuyor; Kamu İhale Yasası’na göre doğrudan alımda süre en fazla 3 yıl olabilirken sözleşmeler 5 yıllık; dönemin Ulaştırma Bakanı, Maliye Bakanı ve Müsteşarının konu hakkında bilgi ve onayı yoktu.
• Dönemin Bayındırlık ve Ulaştırma Müsteşarı Dr. Suat Yeldener, 5 Mart 2024 tarihli cevap yazısında (MD 6/2025, Bulgu 3.3): 2016 Xilium sözleşmesinden kalan lisans ödemeleri ve 4. Etap’tan kalan işler için “devamlılık esastır” ilkesiyle, Bakan’ın bilgisi dahilinde 18 Kasım 2021’de yeni sözleşmeler imzalandı; ardından seçim sürecine girildiği ve seçim yasakları nedeniyle altyapı ihalesi tamamlanamayacağı için firmanın KKTC temsilcisine sözleşmelerin yürürlüğe konmayıp seçim sonrasına ertelendiği şifahen bildirildi.
• Bayındırlık ve Ulaştırma Bakanı Erhan Arıklı: 15 Ağustos 2025’te “Son 2 yıl içinde çeşitli sebeplerle trafik suçlarında tebligat sıkıntıları yaşadığımız doğrudur”; 20 Kasım 2025’te “Devletin ciddi zarara uğradığı bir tablo vardı”, yapay zekâ destekli yeni kameralarla cezaların anında sınır kapılarına ve telefonlara gönderildiğini ve kayıpların azalacağını söyledi; 9 Mart 2026’da geçmişte dağıtımın özel sektöre ihale edilmesinin “ciddi sorunlar yarattığını”, bütçe ve uygulama sorunları nedeniyle cezaların biriktiğini, gecikmenin devlet kaynaklı olduğunu ve bedelinin vatandaşa yüklenmemesi gerektiğini belirtip özür diledi; çözüm olarak cezaların yeniden polis tarafından dağıtılmasını ve gelirin güvenlik kuvvetlerine ayrılmasını Maliye Bakanı ile görüştüğünü açıkladı.

Neden önemli?

Hız tespit kameraları projesi Bayındırlık ve Ulaştırma Bakanlığı’na bağlı Trafik Dairesi’nce yürütülüyor; ödenek Maliye Bakanlığı’nın bütçe ve bloke kararlarıyla belirleniyor, tedarik sözleşmeleri Bakanlar Kurulu yetkisiyle imzalanıyor. Sayıştay’a göre 2023’te ceza dağıtımının durması bir teknik arızanın değil, bütçe tercihinin sonucuydu: Daire 62 milyon TL istedi, 8 milyon TL aldı ve dört yazılı ek bütçe talebi yanıtsız kaldı. Bunun bedeli iki yönlü: devlet en az 298,7 milyon TL’lik cezayı zamanında tahsil edemedi, sürücüler ise yıllar sonra bir anda tebliğ edilen cezalarla puan sınırını aşıp ehliyetlerini kaybetme riskiyle karşılaştı; hükümet bu yüzden Ağustos 2025’ten itibaren puan affı ve 2019–2027 arasını kapsayan puan durdurma düzenlemesi hazırlamak zorunda kaldı. Aynı Bakanlıkta 2021’de Bakanlar Kurulu kararı olmadan imzalanan ve arşivde bulunmayan iki sözleşmenin Hukuk Dairesi’ne yönlendirilmesi, kamu sözleşmelerinin kayıt ve onay düzeninin işlemediğini gösteriyor. 2022’den bu yana görevde olan Bakan Arıklı gecikmenin devlet kaynaklı olduğunu kabul etti; raporun Meclis komitesinden geçmesine rağmen Genel Kurul’da görüşülmemesi ve Hukuk Dairesi değerlendirmesinin açıklanmaması, denetim bulgusunun bir sonuç doğurup doğurmadığını belirsiz bırakıyor.