İstisnai Vatandaşlık: Dört Yılda 2.421 Bakanlar Kurulu Kararı

Ne oldu?

Yurttaşlık Yasası’nın 9. maddesi, Bakanlar Kurulu’na ikamet ve evlilik şartı aramadan “istisnai” yurttaşlık verme yetkisi tanıyor. Yenidüzen’in Resmî Gazete sayımına göre UBP–DP–YDP hükümeti döneminde bu yetkiyle 2022’de 398, 2023’te 496, 2024’te 727, 2025’te 522 ve 2026 Temmuz’una kadar 278 kişi yurttaş yapıldı; toplam 2.421. Gazetenin Ağustos 2025’te Bilgi Edinme Yasası kapsamında İçişleri Bakanlığı’na yönelttiği soruya yanıt gelmedi; Bakanlık onayıyla verilen yurttaşlıkların sayısı ve ölçütü kamuya açık değil. 22 Haziran 2026’da Meclis, “biriken mağduriyetler” için hazırlanan Yurttaşlık (Değişiklik) Yasa Tasarısı’nı görüştü; muhalefet istisnai yurttaşlık için açık ölçüt istedi, İçişleri Bakanı Oğuz “sayıya takılıp kalınmaması” gerektiğini söyledi. 17 Temmuz 2026’da KTAMS Başkanı Bengihan hükümetin yerel seçim yasakları öncesinde 260 kişiye istisnai yurttaşlık hazırlığında olduğunu öne sürdü; aynı gece Resmî Gazete’de 131 kişilik karar yayımlandı. 12 Mayıs 2026’daki 95 kişilik ve 17 Temmuz’daki 131 kişilik listelerde Türkiye siyasetinden kamuoyunca bilinen isimler yer aldı. 17 Ağustos 2026’da CTP, Bakanlar Kurulu’nun istisnai yurttaşlık yetkisini “insani zorunluluklar” çerçevesine çekeceğini açıkladı.

Doğrulanmış olgular

• Yenidüzen’in Resmî Gazete derlemesine göre (23 Temmuz 2026) UBP–DP–YDP hükümeti Bakanlar Kurulu kararıyla 2022’de 398, 2023’te 496, 2024’te 727, 2025’te 522 ve 2026 Temmuz’una kadar 278 kişiye istisnai yurttaşlık verdi; toplam 2.421.
• İstisnai yurttaşlık, 25/1993 sayılı Yurttaşlık Yasası’nın 9. maddesinin (1). fıkrasına dayanıyor; (C) bendi ikamet veya evlilik şartı aranmadan Bakanlar Kurulu kararıyla yurttaşlığa alınmayı düzenliyor (Yenidüzen, 22 Nisan 2026). 18 Temmuz 2026 tarihli bir kararda dayanak (B) bendi ve gerekçe “uzun yıllara dayanan kamu hizmeti ve devlet tecrübesi” olarak yazıldı (Haber Kıbrıs).
• Yenidüzen Ağustos 2025’te Bilgi Edinme Yasası kapsamında İçişleri Bakanlığı’na son 8 ayda verilen yurttaşlıkları sordu; 23 Temmuz 2026 itibarıyla yanıt alamadığını yazdı. Bakanlık onayıyla verilen yurttaşlıkların sayısı yayımlanmıyor.
• 22 Nisan 2026’da 51, 12 Mayıs 2026’da 95, 17 Temmuz 2026’da 131 kişilik Bakanlar Kurulu kararları Resmî Gazete’de yayımlandı. Halkın Sesi’nin sayımına göre 2026’da Nisan’da 53, Mayıs’ta 95, Haziran’da 166 ve 1–17 Temmuz’da 131 kişi yurttaş yapıldı.
• 12 Mayıs 2026 tarihli 95 kişilik ve 17 Temmuz 2026 tarihli 131 kişilik listelerde eski TBMM Başkanı, eski ve görevdeki Türkiye milletvekilleri dâhil kamuoyunca bilinen isimler yer aldı (Kıbrıs Postası, Haber Kıbrıs, Halkın Sesi).
• 22 Haziran 2026’da Meclis Genel Kurulu Yurttaşlık (Değişiklik) Yasa Tasarısı’nın ikinci görüşmesini tamamladı. Bağımsız Milletvekili Ayşegül Baybars Bakanlar Kurulu’nun istisnai yurttaşlık ölçütlerinin açık olmadığını ve yurttaş yapılan kişi sayısına ilişkin verileri alamadıklarını söyledi; CTP Milletvekili Ürün Solyalı Bakanlığın değişiklikten kaç kişinin yararlanacağını açıklamasını istedi.
• İçişleri Bakanı Dursun Oğuz aynı oturumda, ülkede uzun yıllar ikamet edenler yurttaşlık aldığında bile eleştiri yapıldığını, Başbakan’ın talimatıyla “beyaz kimliğin etkisinin artırılması, insanların vatandaş olmaya ihtiyaç duymaması” yönünde çalışma yapıldığını ve “sayıya takılıp kalınmaması” gerektiğini söyledi.
• 17 Temmuz 2026’da KİEF ve KTAMS Başkanı Güven Bengihan yazılı açıklamayla hükümetin yerel seçim yasaklarına kısa süre kala 260 kişiye Bakanlar Kurulu kararıyla istisnai yurttaşlık verme hazırlığında olduğunu öne sürdü; “belirli kişilere oy uğruna istisnai yurttaşlık verilmesi kabul edilemez” dedi. Aynı gece Resmî Gazete’de 131 kişilik karar yayımlandı.
• 17 Ağustos 2026’da CTP Genel Başkanı Sıla Usar İncirli, yurttaşlığın “açık kriterlerle değil, siyasi kararlarla yönetildiğini” söyledi ve Bakanlar Kurulu’nun istisnai yurttaşlık yetkisini “insani zorunluluklar çerçevesine” çekeceklerini açıkladı.
• Ekim 2017’de İçişleri Bakanı Kutlu Evren’in Meclis’e sunduğu dönemsel tablolara göre 9(1) Bakanlar Kurulu kararıyla verilen yurttaşlık 2013–2016 CTP’li hükümetlerde toplam 53 (2013: 5, 2014: 19, 2015: 17, Ekim 2015–Mart 2016: 12), Nisan 2016–Mart 2017 UBP–DP hükümetinde 372 kişiydi (Havadis).
• 16 Kasım 2021’de Barolar Birliği, Tabipleri Birliği ve KTMMOB, Bakanlar Kurulu’nun istisnai yurttaşlık yetkisinin kaldırılmasını istedi; KTMMOB bir istisnai yurttaşlık kararının iptali için Yüksek İdare Mahkemesi’nde dava açtı.
• Şubat 2022 UBP–DP–YDP hükümet programı “Yurttaşlık Yasası ve Daimi İkamet İzni Yasası günün koşullarına göre yeniden düzenlenecektir” diyordu; kesim tarihine kadar yeni bir yurttaşlık yasası çıkmadı, Haziran 2026’da parça değişiklik görüşüldü.

Tartışmalı başlıklar

Aşağıdaki iddia ve yorumlar ilgili örgüt ve kişilere aittir; doğrulanmış olgu statüsü taşımaz.

• Seçim bağı: Bengihan’ın 260 kişilik hazırlık iddiası sendikaya ulaşan bilgiye dayanıyor; aynı gece 131 kişilik karar yayımlandı, kalan 129 kişi için karar kesim tarihine kadar görülmedi. Yenidüzen de kararlardaki hareketliliği yaklaşan yerel ve genel seçimlerle ilişkilendiriyor. Hükümet iddiayı ne doğruladı ne yalanladı; kararların seçim amacı taşıdığı bir iddiadır.
• Sayım farkı: Yenidüzen 2026 Temmuz’una kadar 278 kişi sayıyor; Halkın Sesi 1 Ocak–17 Temmuz 2026 için en az 445 kişi (Nisan 53, Mayıs 95, Haziran 166, 1–17 Temmuz 131) veriyor. Fark, sayım tarihinden ve hangi kararların “istisnai” sayıldığından kaynaklanıyor olabilir; Resmî Gazete’den bağımsız bir sayım yapılmadı.
• Karşılaştırma verisi sınırlı: CTP dönemine ilişkin yıllık istisnai yurttaşlık sayıları için bulunan tek kaynak, Ekim 2017’de İçişleri Bakanı Evren’in Meclis’e sunduğu ve Havadis’in yayımladığı tablolardır (2013–2016 CTP’li hükümetlerde 9(1) toplam 53). Bu tablo Bakanlık kaydına, Yenidüzen’in 2.421 sayısı Resmî Gazete listelerine dayanıyor; iki yöntem birebir karşılaştırılamaz. 2018–2019 CTP dönemi için yıllık veri bulunamadı.
• 2022 sayısının kapsamı: Yenidüzen 2022 için 398 diyor; bu sayının Ocak–Mayıs 2022’deki (Sucuoğlu hükümeti, aynı koalisyon) kararları içerip içermediği açık değil.
• Ölçüt: Kararlar ikamet şartı aranmayan (C) bendi ile yatırım veya “olağanüstü hizmet” gerektiren (B) bendi arasında dağılıyor; hangi kararın hangi bende ve hangi gerekçeye dayandığı topluca yayımlanmıyor. Bakanlar Kurulu’nun ölçütleri ve İçişleri Bakanlığı onayıyla verilen yurttaşlıkların sayısı kamuya açıklanmadı.
• Yasa metni: 9. maddenin (B) ve (C) bentlerinin tanımı haberlerden ve karar metinlerinden derlendi; resmî yasa metnine ulaşılmadı.

Hükümetin pozisyonu

• İçişleri Bakanı Dursun Oğuz, 22 Haziran 2026, Meclis: Ülkede uzun yıllar ikamet edenler yurttaşlık aldığında bile eleştiri yapılıyor; Başbakan’ın talimatıyla “beyaz kimliğin etkisinin artırılması, insanların vatandaş olmaya ihtiyaç duymaması” gibi ölçütler üzerinde çalışıldı; amaç “biriken ve çözülemeyecek durumda olan sorunlara çözüm bulmak”; “sayıya takılıp kalınmamalı”.
• Bakanlar Kurulu karar metinleri: Yurttaşlık, 25/1993 sayılı Yurttaşlık Yasası’nın 9(1) fıkrasına dayanıyor; 18 Temmuz 2026 tarihli bir kararda gerekçe “uzun yıllara dayanan kamu hizmeti ve devlet tecrübesi”, KKTC’ye su temini ve elektrik enterkonnekte projelerine katkı, “iyi ahlak sahibi olma” olarak yazıldı. Haber Kıbrıs 17 Temmuz kararını “Yurttaşlık Yasası uyarınca belli koşulları yerine getiren ve vatandaşlık bekleyen 131 kişi” diye aktardı.
• Bengihan’ın 260 kişilik hazırlık iddiasına ve Yenidüzen’in 2.421 sayısına Başbakanlık veya İçişleri Bakanlığı’ndan kesim tarihine kadar kamuya açık bir yanıt bulunamadı. Bilgi edinme başvurusu da yanıtsız kaldı.

Neden önemli?

İstisnai yurttaşlık, seçmen listesini doğrudan etkileyen ve gerekçesi kamuya açıklanmayan tek yürütme kararıdır. Yetki yasada var; sorun, yetkinin dört yılda 2.421 kez, ölçütü ve toplam sayısı bilgi edinme başvurusuna bile açıklanmadan kullanılmasıdır. 2024’te 727 ile rekor kırılan seri, Aralık 2026 yerel ve genel seçimlerinin yasak dönemine girilirken 131 kişilik bir kararla sürdü. Aynı koalisyon 2022 programında Yurttaşlık Yasası’nı yeniden düzenlemeyi vaat etmişti; dört yıl sonra Meclis’e gelen metin, Bakanlar Kurulu’nun istisnai yetkisine dokunmayan bir parça değişiklikti. Karar ve gerekçe Bakanlar Kurulu’nun, yani Başbakan Üstel’in başkanlık ettiği kabinenin sorumluluğundadır; İçişleri Bakanlığı UBP’li bakanda. Dosya, yasal yetki ile şeffaflık ve seçim takvimi arasındaki boşluğu izler.