Raf Ömrü Bitmeye Yakın Test Kitleri ve Sendika Başkanlarına “Rotasyon”

Ne oldu?

Haziran 2025’in ilk günlerinde Kıbrıs Türk Hemşireler ve Ebeler Sendikası (KTHES) Başkanı ile Kıbrıs Türk Hemşireler ve Ebeler Birliği (KTHEB) Başkanı’nın Dr. Burhan Nalbantoğlu Devlet Hastanesi’ndeki görev yerleri değiştirildi. 4 Haziran 2025’te KTHES, Tıp-İş, KTAMS ve KTHEB hastane önünde basın açıklaması yaparak kararı “siyasi bir hamle” ve “gözdağı” diye niteledi; aynı gün hastane yönetimi yazılı açıklamayla rotasyonun yıllardır Başhekimlik ve Başhemşirelik tarafından uygulandığını bildirdi. 10 Haziran 2025’te CTP Milletvekili Devrim Barçın Meclis Genel Kurulu’nda, ilgili birimlerin “bu kadarına ihtiyacımız yok” demesine rağmen Bakanlığın 2 milyon 300 bin Euro’luk laboratuvar kiti ihalesine çıktığını, genetik laboratuvarına tarihi geçmiş kitlerin geldiğini ve konuyu gündeme getiren iki sendika başkanının görev yerinin Bakan talimatıyla değiştirildiğini ileri sürdü. Sağlık Bakanı Hakan Dinçyürek görevlendirmenin başhekim ve başhemşirenin yaptığı yasal bir rotasyon olduğunu söyledi; kit ihalesinin “mercek altında” olduğunu, taraflardan yazılı ve sözlü ifade alındığını, gerekirse Merkezi İhale Komisyonu, Hukuk Dairesi ve Başsavcılık’la görüşüleceğini ve sonucu aktaracağını açıkladı. 11 Haziran 2025’te Bugün Kıbrıs, bazı kit setlerinin raf ömrünün yalnızca iki ay kaldığını, ihaleyi kazanan şirketin web sitesinin “yapım aşamasında” olduğunu ve telefonlarının yanıt vermediğini yazdı. İncelemenin sonucu 3 Eylül 2026’ya kadar kamuoyuyla paylaşılmadı. Nisan 2026’da KTHES Başkanı, görev yeri değişikliği nedeniyle “aylardır mahkemeye gidip geldiğini” söyledi.

Doğrulanmış olgular

• 2 Haziran 2025’te KTHES, sendika binasına Sağlık Bakanı Hakan Dinçyürek’e yönelik “Temsil ettiğiniz makamın hakkını verin ya da bunu taşıyamıyorsanız iade edin — #İSTİFAERDEMDİR” pankartı astı; açıklamada “mobbing, baskı ve tehdit” iddiaları yer aldı (Kıbrıs Postası, 2 Haziran 2025).
• 4 Haziran 2025’te KTHES, Tıp-İş, KTAMS ve KTHEB, Dr. Burhan Nalbantoğlu Devlet Hastanesi önünde basın açıklaması yaptı. KTHES Başkanı, 16 yıldır çalıştığı ortopedi servisinden alınmasını “siyasi baskı” olarak niteledi; iki başkan “görevlendirme yazılarını kabul etmeyeceğiz, servislerimizde kalmaya devam edeceğiz” dedi. KTAMS Başkanı Güven Bengihan uygulamayı “antidemokratik” diye tanımladı (Giynik Gazetesi, 4 Haziran 2025).
• Aynı gün Dr. Burhan Nalbantoğlu Devlet Hastanesi yönetimi yazılı açıklamayla rotasyonun “sağlık hizmetlerinin daha etkin, kaliteli ve verimli yürütülmesi amacıyla” yapıldığını, bu uygulamanın geçmişte de Başhekimlik ve Başhemşirelik tarafından “yüzlerce kez” uygulandığını ve sendikaların yasalar çerçevesinde görevlerini aksatmasının kabul edilemeyeceğini bildirdi (Kıbrıs Gazetesi, 4 Haziran 2025).
• 10 Haziran 2025’te Meclis Genel Kurulu’nda Devrim Barçın “Sağlık Bakanlığındaki Yasa Dışı Uygulamalar, Faşist Baskılar ve Hükümetin Rant Düzeni” konulu güncel konuşma yaptı; genetik laboratuvarındaki kit sıkıntısına, ihalede ödenen rakama ve ülkeye tarihi geçmiş kitlerin geldiği iddiasına değindi; Yataklı Tedavi Kurumları Yasası’na ve başhemşirenin görev tanımına dayanarak “yasa dışı görevlendirme” yapıldığını savundu (Kıbrıs Postası, 10 Haziran 2025).
• Barçın Meclis’te, ilgili birimlerin “alınacak kit miktarı çok fazla, bu kadarına ihtiyacımız yok” demesine rağmen Bakanlığın 2 milyon 300 bin Euro’luk laboratuvar kiti ihalesine çıktığını, konuyu KTHES Başkanı ile eski başkanının gündeme getirdiğini ve ikisinin görev yerinin “bu konu gündeme geldikten hemen sonra Sağlık Bakanı’nın talimatı ile” değiştirildiğini ileri sürdü (Gündem Kıbrıs, 10 Haziran 2025).
• Dinçyürek aynı oturumda görevlendirmenin rotasyon olduğunu, başhekim ve başhemşirenin yaptığını ve “tamamen yasal” olduğunu söyledi; CTP dönemindeki görev değişikliklerinden örnekler vererek “Sizin faşizan baskı dedikleriniz yıllardır yaptığınızdır” dedi (Kıbrıs Postası ve Gündem Kıbrıs, 10 Haziran 2025).
• Dinçyürek kit ihalesinin “mercek altında” olduğunu, ilgili taraflardan yazılı ve sözlü ifadeler alındığını, gerektiğinde Merkezi İhale Komisyonu, Hukuk Dairesi ve Başsavcılık ile görüşüleceğini açıkladı; “İhaleyi alan firmanın eksikleri var, sürdürülebilir değil” ve “Biz devleti koruyoruz, vatandaşın hakkını parasını koruyoruz” dedi (Gündem Kıbrıs, 10 Haziran 2025).
• Barçın’ın tarihi geçmiş kitlerle insan sağlığının riske atıldığını söyleyerek izahat istemesi üzerine Dinçyürek yerinden konuyu incelediklerini ve “sonucunu aktaracağını” belirtti; Filiz Besim’in “sendika başkanları sürüldü” sözüne Bakan, düzenlemeyi Başhekim’in başhemşireyle konuşarak yaptığı yanıtını verdi (Kıbrıs Postası, 10 Haziran 2025).
• Dinçyürek, Bakanlık aracında plaka değiştirildiği iddiasını “tamir edilen araca yanlışlıkla başka aracın plakasının takılması” diye açıkladı; program yapımcılarına ve basına baskı yaptığı iddiasını reddetti (Kıbrıs Gazetesi, 10 Haziran 2025).
• 11 Haziran 2025’te Bugün Kıbrıs, laboratuvara giren bazı kit setlerinin raf ömrünün yalnızca iki ay kaldığını, ihaleyi kazanan şirketin web sitesinde “yapım aşamasında” uyarısı bulunduğunu ve telefonlarının yanıt vermediğini yazdı; Barçın’ın “Altı aydan az raf ömrü olan kitlerin alınması yasalara aykırıdır” sözünü ve Dinçyürek’in “Hiçbir şeyi gizlemiyorum, her şey netleşince kamuoyuyla paylaşacağım” sözünü aktardı.
• 10 Haziran 2025 birleşiminin video kaydı Cumhuriyet Meclisi’nin oturum arşivinde yer alıyor.
• 9–10 Nisan 2026’da, grev yasağı sonrası hastane önündeki açıklamada KTHES Başkanı “Ben ve birlik başkanımız sürgün edildik… Aylardır mahkemeye gidip gelmekteyim” dedi (Bugün Kıbrıs, 9 Nisan 2026; Halkın Sesi, 10 Nisan 2026). Kit ihalesi incelemesinin sonucuna ilişkin bir açıklamaya 3 Eylül 2026’ya kadar ulaşılamadı.

Tartışmalı başlıklar

Aşağıdaki iddia ve yorumlar ilgili örgüt ve kişilere aittir; doğrulanmış olgu statüsü taşımaz.

• Kitlerin durumu: Barçın Meclis’te “tarihi geçmiş kitler geldi” ve “kullanılıyor” dedi; Bugün Kıbrıs ise metninde “bazı setlerin raf ömrünün yalnızca iki ay kaldığını” yazdı. Hangi testlere ait kaç kitin hangi son kullanma tarihiyle teslim alındığını gösteren bir belge kamuya açık değil; Bakanlık tarihi geçmiş kit kullanıldığını ne doğruladı ne yalanladı, “inceliyoruz” dedi.
• İhale bedeli ve miktar: 2 milyon 300 bin Euro rakamı Barçın’ın Meclis beyanıdır; Bakan “ihaleyi alan firmanın eksikleri var” dedi ama bedeli, miktarı ve firmayı açıklamadı. İhale dosyası, şartname ve Merkezi İhale Komisyonu kararı bu dosyada yoktur.
• Altı ay raf ömrü kuralı: Barçın’ın “altı aydan az raf ömrü olan kitlerin alınması yasalara aykırıdır” sözü Bugün Kıbrıs’ın aktarımıdır; hangi yasa ya da şartname maddesine dayandığı belirtilmedi.
• Rotasyon mu, yaptırım mı: Sendikalar görev yeri değişikliğini “sürgün”, “siyasi hamle” ve “gözdağı” diye nitelendirdi; Barçın kararın Bakan talimatıyla ve kit konusu gündeme geldikten hemen sonra alındığını söyledi. Bakan ve hastane yönetimi kararın başhekim ve başhemşirenin rutin rotasyonu olduğunu savundu. Talimatı ya da zamanlamayı gösteren bir yazı kamuya açık değil.
• Bakan–firma bağı: Bugün Kıbrıs, Dinçyürek’in ihaleyi alan şirketle ilişkisi olduğu iddiasının “kamuoyunun gündeminde” olduğunu yazdı; iddiayı ileri süren kişi, firma adı ve bir belge yok. Bakan’ın bu iddiaya doğrudan verdiği bir yanıta ulaşılamadı.
• İncelemenin akıbeti: Bakan ifadeler alındığını ve gerekirse Merkezi İhale Komisyonu, Hukuk Dairesi ve Başsavcılık’a gidileceğini söyledi. Bu kurumlara başvurulup başvurulmadığı, ihalenin iptal edilip edilmediği ve incelemenin sonucu 3 Eylül 2026’ya kadar açıklanmadı; Meclis’te konuya ilişkin yanıtlanmış bir soru önergesine ulaşılamadı.
• Görevlendirme davası: KTHES Başkanı Nisan 2026’da aylardır mahkemeye gidip geldiğini söyledi; davanın konusu, tarafları ve aşaması kamuya açık kaynaklarda yer almıyor.

Hükümetin pozisyonu

• Sağlık Bakanı Hakan Dinçyürek, 10 Haziran 2025 (Meclis): Hastane içi rotasyonlar hastane başhekimi ve başhemşiresi tarafından yapılır; yapılan değişiklik tamamen yasaldır. “Sizin faşizan baskı dedikleriniz yıllardır yaptığınızdır.”
• Dinçyürek, 10 Haziran 2025: Laboratuvar kit ihalesi mercek altındadır; ilgili taraflardan yazılı ve sözlü ifadeler alındı; gerektiği takdirde Merkezi İhale Komisyonu, Hukuk Dairesi ve Başsavcılık ile de görüşülecek. “İhaleyi alan firmanın eksikleri var, sürdürülebilir değil.” “Biz devleti koruyoruz, vatandaşın hakkını parasını koruyoruz.” “Bu konuyu araştırıyoruz, herkesle görüşüyoruz”; sonucu aktaracağım.
• Dr. Burhan Nalbantoğlu Devlet Hastanesi yönetimi, 4 Haziran 2025: Rotasyon sağlık hizmetlerinin daha etkin, kaliteli ve verimli yürütülmesi için yapılır; geçmişte de Başhekimlik ve Başhemşirelik tarafından yüzlerce kez uygulanmıştır. “Hastanemizde yıllardır süregelen hantallığı ve alışılmış yanlış uygulamalardan beslenen sistemi değiştirmek için mücadelemiz sürecektir.”
• Kit incelemesinin sonucuna ilişkin Bakanlık’tan kesim tarihine kadar kamuya açık bir yanıt bulunamadı.

Neden önemli?

Dosyanın merkezinde iki kamu meselesi var: raf ömrü kısa kitlerle yapılan bir laboratuvar alımının kamu parasına ve tanı güvenliğine etkisi ile bu alımı sorgulayan sendika başkanlarının görev yerinin değiştirilmesi. Bakan 10 Haziran 2025’te “ihaleyi alan firmanın eksikleri var, sürdürülebilir değil” diyerek sorunu kendi ağzıyla kabul etti, ifadeler alındığını ve sonucu aktaracağını söyledi; on beş ay boyunca bir sonuç açıklanmadı. Rotasyonun Bakan talimatıyla yapıldığı iddiası kanıtlanmadı; ancak Sağlık Bakanlığı ve hastane başhekimliği 2022’den beri UBP’nin sorumluluğundaki yürütmeye bağlıdır ve “rutin rotasyon” savunmasının zamanlaması sendikalar ve muhalefet tarafından sorgulanmaya devam ediyor. Kamu ihalelerinde şartnameye uygunluk denetimi, ihaleyi sorgulayanların korunması ve açıklanan incelemelerin sonuçlandırılması hükümetin doğrudan sorumluluğudur. Dosya, “mercek altında” sözü ile açıklanmayan sonuç arasındaki boşluğu izler.