[ { "id": "DS01", "slug": "ozel-jet-karantina-krizi", "title": "Özel Jet ve Karantina Muafiyeti Krizi", "period": "Haziran 2020", "status_code": "K", "status_codes": [ "K" ], "status_label": "Kurumsal ve siyasi kriz", "related_institutions": [ "Başbakanlık", "Turizm ve Çevre Bakanlığı", "Sağlık otoriteleri", "Ercan Havalimanı" ], "what_happened": "Pandemi kısıtlamaları sırasında özel bir uçuşla ülkeye gelen grubun giriş, karantina ve gümrük prosedürlerinden hangi kararla muaf tutulduğu tartışma yarattı. Süreç, dönemin Turizm Bakanı Ünal Üstel'in görevden alınmasına kadar uzanan kabine krizine dönüştü.", "verified_facts": [ "Özel uçuş ve grubun gelişi kamuoyuna yansıdı.", "Karantina ve izin prosedürlerinin uygulanması konusunda hükümet içinde çelişkili açıklamalar yapıldı.", "Siyasi sorumluluk tartışması kabine değişikliğine dönüştü." ], "why_it_matters": "Hukuk önünde eşitlik, olağanüstü dönem kararlarının yazılı ve denetlenebilir olması, siyasi sorumluluk ve kriz iletişimi açısından dönemin erken uyarı dosyasıdır.", "safe_card_copy": "Pandemi kurallarının herkese eşit uygulanıp uygulanmadığı sorusu, hükümetin kendi içinde krize dönüştü.", "do_not_claim": "Yargı kararıyla kesinleşmemiş rüşvet, kaçakçılık veya başka bir suç atfetmeyin.", "right_of_reply": "Dönemin hükümet ve bakan açıklamaları kaynak çekmecesinde eksiksiz gösterilmeli.", "source_ids": [ "W05" ], "update_required": true }, { "id": "DS02", "slug": "2020-ubp-kurultayi-mudahale-iddialari", "title": "2020 UBP Kurultayı ve Müdahale İddiaları", "period": "31 Ekim–5 Kasım 2020 ve sonrası", "status_code": "I", "status_codes": [ "I" ], "status_label": "Siyasi iddia ve tartışma", "related_institutions": [ "Ulusal Birlik Partisi", "Türkiye–KKTC siyasi ilişkileri" ], "what_happened": "UBP kurultayının ilk turunda Faiz Sucuoğlu ve Hasan Taçoy ikinci tura kaldı. İki adayın da kısa süre içinde yarıştan çekilmesiyle ikinci tur yapılmadı. Dönemin aktörleri ve daha sonraki tanıklıklar, Ankara'dan müdahale edildiği iddialarını gündeme getirdi.", "verified_facts": [ "İlk tur yapıldı ve sonuçlar açıklandı.", "İkinci tura kalan iki aday da çekildi.", "İkinci tur iptal edildi ve kurultay daha sonraki tarihe kaldı.", "Müdahale iddiası kamuoyunda çok sayıda aktör tarafından dile getirildi." ], "why_it_matters": "Bir iktidar partisinin liderlik seçimine dışarıdan müdahale edildiği iddiası, parti içi demokrasi, siyasi irade ve yürütmenin bağımsızlığı açısından ağır bir kamu yararı sorusudur.", "safe_card_copy": "İlk tur yapıldı. İkinci turdan iki aday da çekildi. Yıllardır yanıt bekleyen soru: Bu kararları kim, neden aldı?", "do_not_claim": "Mahkeme veya resmî soruşturma ile kesinleşmemiş 'müdahale edildi' hükmünü kesin olgu gibi yazmayın. 'Müdahale iddiaları' deyin, tanıklıkları ve karşı açıklamaları birlikte sunun.", "right_of_reply": "UBP, adaylar, Türkiye makamları ve dönemin Cumhurbaşkanlığının açıklamaları aynı dosyada yer almalı.", "source_ids": [ "W08", "W09", "W10" ], "update_required": true }, { "id": "DS03", "slug": "ersan-saner-video-siyasi-kriz", "title": "Ersan Saner Video Olayı ve Siyasi Kriz", "period": "Ekim 2021", "status_code": "K", "status_codes": [ "K" ], "status_label": "Siyasi kriz / mahremiyet ve hukuk", "related_institutions": [ "Başbakanlık", "UBP" ], "what_happened": "Mahrem görüntülerin internette dolaşıma sokulması dönemin Başbakanı Ersan Saner'i ve UBP kurultay sürecini etkileyen büyük bir siyasi krize dönüştü. Saner olayın siyasi komplo olduğunu söyledi ve hukuki süreç başlatacağını açıkladı.", "verified_facts": [ "Görüntülerin dolaşıma girdiği ve siyasi gündemi etkilediği açıktır.", "Saner komplo iddiasında bulundu ve hukuki girişim açıklaması yaptı.", "Olay, hükümetin istifası ve parti liderliği sürecinin yaşandığı döneme denk geldi." ], "why_it_matters": "Mahremiyet ihlali, dijital şantaj iddiası, siyaset üzerinde yasa dışı etki ihtimali ve kriz döneminde kurumsal açıklık bakımından önemlidir.", "safe_card_copy": "Bir başbakana ait mahrem görüntülerin siyasi süreçte kullanıldığı iddiası, kişisel değil demokratik bir güvenlik sorunudur.", "do_not_claim": "Görüntüyü yayımlamayın, ekran görüntüsü kullanmayın, cinsel içerik betimlemeyin ve doğrulanmamış failleri isimlendirmeyin.", "right_of_reply": "Saner'in açıklaması ve bilinen adli süreç durumu gösterilmeli.", "source_ids": [ "W16", "W15" ], "update_required": true }, { "id": "DS04", "slug": "sucuoglu-sunat-atun-krizi", "title": "Sucuoğlu–Sunat Atun Görevden Alma Krizi", "period": "Nisan 2022", "status_code": "K", "status_codes": [ "K" ], "status_label": "Yürütme ve yetki krizi", "related_institutions": [ "Başbakanlık", "Maliye Bakanlığı", "Cumhurbaşkanlığı" ], "what_happened": "Başbakan Faiz Sucuoğlu'nun Maliye Bakanı Sunat Atun'u görevden alma girişimi, Cumhurbaşkanlığı onayı ve siyasi müdahale tartışması nedeniyle hükümet krizine dönüştü. Kısa süre içinde yeni kabine kuruldu ve hükümet istifa etti.", "verified_facts": [ "Görevden alma talebi ve onay tartışması kamuoyuna yansıdı.", "Kabine yeniden kuruldu.", "Hükümet birkaç gün sonra istifa etti." ], "why_it_matters": "Başbakanın kendi kabinesini değiştirme yetkisinin fiilen nasıl kullanıldığı, Cumhurbaşkanlığı–hükümet ilişkisi ve seçim sonrası istikrar iddiası bakımından önemlidir.", "safe_card_copy": "Seçimden üç ay sonra hükümet, bir bakanın görevden alınması tartışmasıyla dağıldı.", "do_not_claim": "Kesin kanıt olmadan belirli kişi veya ülke makamının talimat verdiğini kesin hüküm olarak yazmayın.", "right_of_reply": "Sucuoğlu, Atun, Cumhurbaşkanlığı ve UBP açıklamaları birlikte gösterilmeli.", "source_ids": [ "W21", "W22" ], "update_required": false }, { "id": "DS05", "slug": "sahte-recete-sorusturmasi", "title": "Sahte Reçete Soruşturması", "period": "2023–2026", "status_code": "S", "status_codes": [ "S" ], "status_label": "Soruşturma ve devam eden yargı süreçleri", "related_institutions": [ "Sosyal Sigortalar Dairesi", "Sağlık sistemi", "Polis", "Başsavcılık" ], "what_happened": "Sosyal sigorta kaynaklarından usulsüz ödeme yapıldığı iddialarıyla geniş bir reçete soruşturması başlatıldı. Polis açıklamasına göre 74 şüpheli bulunuyor; yüzlerce dosya ve ifade savcılığa iletildi.", "verified_facts": [ "Polis geniş kapsamlı soruşturma yürüttüğünü açıkladı.", "Doktor, eczacı, çalışan ve diğer kişiler hakkında işlemler yapıldı.", "Dosyalar savcılığa iletildi." ], "why_it_matters": "Sosyal güvenlik fonlarının korunması, sağlıkta otomasyon, denetim, veri güvenliği ve soruşturmanın adil yürütülmesi açısından sistemik dosyadır.", "safe_card_copy": "E-reçete dönemine geçilirken sağlık ve sosyal güvenlik sisteminin denetim açıkları yüzlerce dosyalık soruşturmaya dönüştü.", "do_not_claim": "Tüm şüphelileri 'sahte reçeteci' veya suçlu ilan etmeyin; her dosyanın statüsünü ayrı gösterin. Usulsüzlük ile yolsuzluğu otomatik eşitlemeyin.", "right_of_reply": "Polis açıklamasının yanında Tabipler Birliği ve ilgili meslek örgütlerinin itirazları da yer almalı.", "source_ids": [ "SK03", "SK04" ], "update_required": true }, { "id": "DS06", "slug": "kstu-sahte-diploma-dosyalari", "title": "KSTÜ Sahte Diploma ve Yükseköğretim Denetimi Dosyaları", "period": "2024–2026", "status_code": "M/Y", "status_codes": [ "M", "Y" ], "status_label": "Mahkûmiyetler + devam eden dosyalar", "related_institutions": [ "Kıbrıs Sağlık ve Toplum Bilimleri Üniversitesi", "YÖDAK", "Polis", "Başsavcılık", "Cumhuriyet Meclisi" ], "what_happened": "KSTÜ merkezli soruşturmada sahte diploma, sahtecilik ve mali suç iddiaları çok sayıda dosyaya ayrıldı. Üniversite yöneticileri Serdal Gündüz ve Amir Shakerifard hakkında mahkûmiyet kararları verildi; başka kişi ve kamu/siyaset bağlantılı dosyalar farklı aşamalarda devam etti.", "verified_facts": [ "Üniversite merkezli geniş soruşturma yürütüldü.", "Anılan iki yönetici hakkında mahkûmiyet kararları verildi.", "Başka sanık ve şüpheliler için dosya statüleri birbirinden farklıdır." ], "why_it_matters": "Yükseköğretim kalitesi, YÖDAK denetimi, kamu görevine erişimde diploma güveni ve siyasi bağlantıların hesap verebilirliği bakımından dönemin en önemli kurumsal güven dosyalarından biridir.", "safe_card_copy": "Diploma yalnız kişisel bir belge değildir; kamu görevi, liyakat ve üniversite sisteminin güvenilirliğidir.", "do_not_claim": "Mahkûmiyet kararı olmayan kişileri suçlu ilan etmeyin. Her sanık için karar, istinaf ve dava statüsünü ayrı yazın.", "right_of_reply": "Sanık savunmaları, mahkeme kararları, YÖDAK ve hükümet açıklamaları aynı dosyada bulunmalı.", "source_ids": [ "SK01", "SK02" ], "update_required": true }, { "id": "DS07", "slug": "yenidogan-alkollu-mama-vakasi", "title": "Yenidoğan Yoğun Bakımda Alkollü Mama Vakası", "period": "Ekim 2024–2026", "status_code": "S/Y", "status_codes": [ "S", "Y" ], "status_label": "Ceza ve idari süreç devam ediyor", "related_institutions": [ "Sağlık Bakanlığı", "Acil Durum Hastanesi", "Polis", "Başsavcılık" ], "what_happened": "Yenidoğan servisinde yedi bebeğin kanında alkol tespit edildi; bir bebek hayatını kaybetti. Beş sağlık çalışanı soruşturma kapsamında tutuklandı ve süreç adli/idari boyutlarıyla devam etti.", "verified_facts": [ "Yedi bebeğin kanında alkol tespit edildiği resmî açıklamalara yansıdı.", "Bir bebek hayatını kaybetti.", "Sağlık çalışanları hakkında adli işlem yapıldı." ], "why_it_matters": "Hasta güvenliği, ilaç ve beslenme zinciri, vardiya/çift kontrol sistemi, olay bildirimi, kriz iletişimi ve sağlık yönetiminin siyasi sorumluluğu bakımından kritik sistem olayıdır.", "safe_card_copy": "Bir hastanede en kırılgan hastaları koruyamayan sistem, yalnız bireysel hata diyerek açıklanamaz; süreç ve denetim de sorgulanır.", "do_not_claim": "Nihai yargı kararı olmadan bireysel fail ve kasıt atfetmeyin. Bebeğin ailesine ait mahrem bilgileri kullanmayın.", "right_of_reply": "Sağlık Bakanlığı açıklamaları, çalışanların savunmaları ve güncel mahkeme statüsü bulunmalı.", "source_ids": [ "SK05" ], "update_required": true }, { "id": "DS08", "slug": "kibtek-elektronik-sayac-ihalesi", "title": "KIB-TEK Elektronik Sayaç İhalesi", "period": "2024–2025", "status_code": "D", "status_codes": [ "D" ], "status_label": "Sayıştay denetim bulgusu", "related_institutions": [ "KIB-TEK", "Merkezi İhale Komisyonu", "Sayıştay" ], "what_happened": "143/2024 sayılı elektronik sayaç ihalesinin yaklaşık maliyet ve teklif değerlendirme süreçleri Sayıştay denetimine konu oldu. Bulgular, ihale planlama ve değerlendirme kalitesine ilişkin kamu yararı soruları doğurdu.", "verified_facts": [ "Sayıştay MD-10/2025 numaralı denetim raporunu yayımladı.", "İhalenin teknik/mali değerlendirme aşamaları raporda incelendi." ], "why_it_matters": "Elektrik kurumu yatırımlarında rekabet, maliyet, teknik şartname, veri altyapısı ve kamu parasının etkin kullanımı açısından önemlidir.", "safe_card_copy": "Elektronik sayaç yatırımı yalnız teknoloji değil; ihale tasarımı, fiyat ve kamu yararı sınavıdır.", "do_not_claim": "Sayıştay bulgusunu otomatik olarak rüşvet veya ceza suçu diye nitelemeyin; raporun kesin ifadelerini aşmayın.", "right_of_reply": "KIB-TEK, MİK ve ilgili şirketlerin açıklamalarına dosyada yer verilmeli.", "source_ids": [ "SK06", "W30" ], "update_required": false }, { "id": "DS09", "slug": "aksa-15-yillik-sozlesme", "title": "AKSA ile Uzun Vadeli Elektrik Sözleşmesi", "period": "Temmuz 2023 ve sonrası", "status_code": "P", "status_codes": [ "P" ], "status_label": "Kamu politikası ve sözleşme tartışması", "related_institutions": [ "KIB-TEK", "AKSA", "Başbakanlık", "Ekonomi ve Enerji Bakanlığı" ], "what_happened": "KIB-TEK ile AKSA arasında yeni dönem elektrik alım/üretim sözleşmesi imzalandı. Hükümet bunu arz güvenliği ve kabloya geçiş sürecinin parçası olarak savundu; muhalefet ve uzmanlar süre, rekabet, maliyet ve bağımlılık bakımından eleştirdi.", "verified_facts": [ "Sözleşme imzalandı ve hükümet tarafından açıklandı.", "Uzun vadeli enerji politikası içinde özel üreticinin rolü genişledi.", "Sözleşmenin kamu maliyeti ve alternatifleri tartışma konusu oldu." ], "why_it_matters": "Enerji bağımsızlığı, KIB-TEK'in geleceği, tüketici tarifesi, rekabet ve uzun vadeli yatırım kilitlenmesi bakımından stratejik dosyadır.", "safe_card_copy": "Kablo ve doğal gaz yıllardır gelecek hedefiyken, ülkenin bugünkü enerji yapısı uzun vadeli özel sözleşmeyle şekillendi.", "do_not_claim": "Sözleşmenin yolsuzluk olduğu veya belirli bir mali zararın kesinleştiği iddiasını, resmî denetim/mahkeme belgesi olmadan kullanmayın.", "right_of_reply": "Hükümet gerekçesi, sözleşmenin kamuya açık bölümleri, KIB-TEK ve karşı görüşler birlikte sunulmalı.", "source_ids": [ "N03", "W27" ], "update_required": true }, { "id": "DS10", "slug": "ercan-ek-sozlesme-5-59-milyon-euro", "title": "Ercan Ek Sözleşme No. 5 ve 59 Milyon Euro Tartışması", "period": "2023–2026", "status_code": "P/D", "status_codes": [ "P", "D" ], "status_label": "Mali-sözleşmesel tartışma; belge doğrulaması gerekli", "related_institutions": [ "Bayındırlık ve Ulaştırma Bakanlığı", "Maliye Bakanlığı", "T&T", "Başbakanlık", "Cumhuriyet Meclisi" ], "what_happened": "Yeni Ercan'ın işletme ve ek sözleşme düzenlemeleri kapsamında 59 milyon Euro tutarı kamuoyunda tartışıldı. Dosyanın yayımlanması için ek sözleşme metni, ödeme/mahsuplaşma mekanizması, Meclis tutanakları ve varsa denetim kararları birlikte doğrulanmalıdır.", "verified_facts": [ "Yeni terminal 2023'te hizmete girdi.", "Proje uzun yıllara yayılan yap-işlet-devret ve ek sözleşme yapısına sahiptir.", "59 milyon Euro başlığı siyasi ve mali tartışma olarak kamuoyuna yansıdı." ], "why_it_matters": "Devralınan büyük projenin gerçek kamu maliyeti, gelir paylaşımı, gecikme sorumluluğu ve ek sözleşmelerin şeffaflığı açısından önemlidir.", "safe_card_copy": "Açılan bina kadar sözleşmenin kamuya maliyeti ve gelir paylaşımı da icraatın parçasıdır.", "do_not_claim": "Tam belge zinciri olmadan '59 milyon Euro bağışlandı/çalındı/kamu zararı kesinleşti' gibi hükümler kullanmayın.", "right_of_reply": "Bakanlık, Maliye, işletmeci şirket ve ilgili dönem yetkililerinin açıklamaları yer almalı.", "source_ids": [ "T02", "W31" ], "update_required": true }, { "id": "DS11", "slug": "meclis-baskanligi-secim-krizi", "title": "Meclis Başkanlığı Seçim Krizi", "period": "Ekim–Kasım 2024", "status_code": "K", "status_codes": [ "K" ], "status_label": "Kurumsal ve siyasi kriz", "related_institutions": [ "Cumhuriyet Meclisi", "UBP", "Koalisyon ortakları" ], "what_happened": "Meclis başkanlığı seçimi geçersiz oylar, itirazlar, aday değişiklikleri ve tekrarlanan oylamalar nedeniyle haftalarca sürdü. Ziya Öztürkler 16'ncı oylamada seçildi.", "verified_facts": [ "Çok sayıda tur yapıldı.", "Geçersiz oy ve usul tartışmaları yaşandı.", "Başkanlık seçimi yaklaşık iki ay sonra tamamlandı." ], "why_it_matters": "Meclis'in çalışma kapasitesi, iktidar çoğunluğunun koordinasyonu ve 'siyasi istikrar' iddiasının kurumsal karşılığı açısından önemlidir.", "safe_card_copy": "Çoğunluğu olan iktidar, kendi Meclis Başkanını seçmek için 16 oylamaya ihtiyaç duydu.", "do_not_claim": "Oy pusulalarının kime ait olduğuna dair kanıtsız kişisel suçlamalar yapmayın.", "right_of_reply": "Meclis tutanakları ve tüm parti açıklamaları kaynak olarak sunulmalı.", "source_ids": [ "W28" ], "update_required": false }, { "id": "DS12", "slug": "merkezi-ihale-komisyonu-sorusturmasi", "title": "Merkezi İhale Komisyonu Soruşturması", "period": "2025–2026", "status_code": "S/Y", "status_codes": [ "S", "Y" ], "status_label": "Soruşturma / teminat / devam eden yargı süreci", "related_institutions": [ "Merkezi İhale Komisyonu", "Polis Mali Suçlarla Mücadele", "Başsavcılık" ], "what_happened": "MİK Başkanı ve çalışanlarla bağlantılı rüşvet iddiaları üzerine tutuklama, mahkemeye çıkarma ve teminat süreçleri yaşandı. Nihai suçluluk kararı dosya bazında takip edilmelidir.", "verified_facts": [ "Polis soruşturması ve mahkeme süreçleri kamuoyuna yansıdı.", "Şüpheliler hakkında tutuklama/teminat kararları verildi." ], "why_it_matters": "Devlet ihalelerinin merkezindeki kurumda rüşvet iddiası; kamu alımlarının güvenilirliği, siyasi gözetim ve iç kontrol kapasitesi açısından ağır kurumsal risktir.", "safe_card_copy": "Kamu ihalelerinin merkezindeki kurum, rüşvet soruşturmasının merkezine geldi.", "do_not_claim": "Teminatla serbest bırakılmayı beraat veya mahkûmiyet gibi sunmayın; güncel iddianame ve duruşma statüsünü kontrol edin.", "right_of_reply": "Şüphelilerin savunmaları, polis/mahkeme kayıtları ve hükümet açıklaması yer almalı.", "source_ids": [ "W29" ], "update_required": true }, { "id": "DS13", "slug": "basbakanlik-mustesari-sorusturmasi", "title": "Başbakanlık Müsteşarı Hakkındaki Soruşturma", "period": "2025–2026", "status_code": "S/Y", "status_codes": [ "S", "Y" ], "status_label": "Soruşturma / devam eden yargı süreci", "related_institutions": [ "Başbakanlık", "Polis Mali Suçlarla Mücadele", "Mahkemeler" ], "what_happened": "Başbakanlık Müsteşarı hakkında kamuoyuna yansıyan soruşturma, tutuklama ve teminat süreci yürütüldü. Dosyanın suçlama, iddianame ve duruşma statüsü yayından hemen önce resmî kayıtlardan güncellenmelidir.", "verified_facts": [ "Soruşturma ve mahkeme süreci kamuoyuna yansıdı.", "Teminat kararı verildiğine ilişkin kayıtlar bulunuyor." ], "why_it_matters": "Yürütmenin en üst idari katmanındaki bir görevli hakkındaki soruşturma, iç kontrol, siyasi sorumluluk ve kamu güveni bakımından doğrudan önem taşır.", "safe_card_copy": "Soruşturma, devlet yönetiminin merkezine kadar ulaştı. Son sözü yargı söyleyecek; siyasi sorumluluk sorusu ise bugünden vardır.", "do_not_claim": "Kesinleşmiş hüküm olmadan suçlu ilan etmeyin; görevden alma/açığa alma statüsünü de güncelleyin.", "right_of_reply": "İlgili kişinin savunması, Başbakanlık açıklaması ve güncel mahkeme kaydı gösterilmeli.", "source_ids": [ "W32" ], "update_required": true }, { "id": "DS14", "slug": "eski-eserler-kira-islemleri-ombudsman", "title": "Eski Eserler Dairesi Kira İşlemleri ve Ombudsman Bulguları", "period": "2024–2026", "status_code": "D", "status_codes": [ "D" ], "status_label": "Ombudsman / idari denetim bulgusu", "related_institutions": [ "Eski Eserler ve Müzeler Dairesi", "Turizm Bakanlığı", "Ombudsman" ], "what_happened": "Eski eser niteliğindeki kamu taşınmazlarının kira ve tahsis süreçlerine ilişkin başvuru Ombudsman tarafından incelendi ve rapor yayımlandı. Dosya, kamu malının yönetimi ve eşit işlem ilkesi bakımından ele alınmalıdır.", "verified_facts": [ "Ombudsman başvuru raporu yayımlandı.", "Kira/tahsis işlemleri idari hukuk ve kamu yararı açısından değerlendirildi." ], "why_it_matters": "Kültür varlıklarının korunması, kamu taşınmazlarının şeffaf yönetimi, çıkar çatışması ve ayrıcalık algısı bakımından önemlidir.", "safe_card_copy": "Kamuya ait tarihî varlıkların kimlere, hangi koşullarda verildiği bir yönetim şeffaflığı testidir.", "do_not_claim": "Ombudsman bulgusunu ceza mahkûmiyeti gibi sunmayın; raporun tespit ve öneri sınırlarına bağlı kalın.", "right_of_reply": "Daire, Bakanlık ve ilgililerin açıklamaları raporla birlikte sunulmalı.", "source_ids": [ "SK07", "W33" ], "update_required": false }, { "id": "DS15", "slug": "bimer-duyuruldu-butcelendi-kurulmadi", "title": "BİMER: Duyurulan, Bütçelenen Ama Kurulmayan Merkez", "period": "2 Aralık 2025–10 Temmuz 2026", "status_code": "D/K", "status_codes": [ "D", "K" ], "status_label": "Resmî idarî yanıtla doğrulanmış vaat ve bütçe yönetimi dosyası", "related_institutions": [ "Başbakanlık", "Başbakanlık Müsteşarlığı", "Maliye Bakanlığı" ], "what_happened": "Başbakan Ünal Üstel, 2 Aralık 2025’te vatandaş başvurularını tek noktada toplayacak, ilgili kurumlara yönlendirecek ve sonuçlanana kadar izleyecek BİMER’in çok kısa sürede hizmete gireceğini açıkladı. Bilgi Edinme Hakkı Yasası kapsamında verilen 7 Temmuz 2026 tarihli resmî yanıt, proje için ihaleye çıkılmadığını, sistemin kurulmadığını, aktif hâle getirilmediğini ve yeni takvim bulunmadığını gösterdi.", "verified_facts": [ "BİMER 2 Aralık 2025’te “çok kısa sürede” ve “çok yakında” ifadeleriyle duyuruldu.", "2026 bütçesinde 14,8 milyon TL ödenek öngörüldü.", "11,47 milyon TL 17 Nisan 2026’da genel bütçeye iade edildi.", "3,33 milyon TL yeni ofis kurulumu ve ofis giderleri amacıyla bloke edildi.", "Başbakanlık, ihaleye çıkılmadığını, elektronik sistemin aktif olmadığını ve yeni takvim bulunmadığını yazılı olarak bildirdi.", "Başbakanlığın bir başvuru formu, telefon ve e-posta kanalı yayımlaması; vaat edilen elektronik takip ve sonuçlandırma sisteminin devreye girdiğini göstermemektedir." ], "why_it_matters": "Dosya; hükümetin proje planlama, bütçe gerçekçiliği, dijital kamu hizmeti kapasitesi ve kamuoyuna verilen takvimli sözlerin izlenebilirliği açısından somut bir yönetim testi sunar.", "safe_card_copy": "Aralıkta “çok yakında” denildi. Temmuzda Başbakanlık, ihale, aktif sistem ve takvim bulunmadığını yazılı olarak bildirdi.", "do_not_claim": "Elde yolsuzluk veya zimmete ilişkin kanıt yoktur. “Para kayboldu” ya da “yolsuzluk yapıldı” denmemeli; ödeneğin büyük bölümünün bütçeye iade edildiği ve kalan bölümün ofis giderleri için bloke edildiği belirtilmelidir.", "right_of_reply": "Başbakanlığın bütçe kısıntısı gerekçesi, varsa daha sonraki yeni takvim ve sistemin güncel durumu yayımdan önce sorulmalı ve dosyaya eklenmelidir.", "source_ids": [ "W41", "W42", "W43", "W44" ], "update_required": true, "recommended_visualization": { "type": "promise_budget_funnel", "steps": [ "2 Aralık: çok yakında", "14,8 milyon TL bütçe", "11,47 milyon TL iade", "İhale yok", "Aktif sistem yok", "Takvim yok" ] }, "formal_score": 0, "impact_score": 0 }, { "id": "DS16", "slug": "fiber-optik-protokolu-anayasa-denetimi-ek-protokol", "title": "Fiber Optik Protokolü: 25 Yıllık Model, Anayasa Denetimi ve Ek Protokol", "period": "11 Temmuz 2025–devam ediyor", "status_code": "Y/P/K", "status_codes": [ "Y", "P", "K" ], "status_label": "Devam eden Anayasa denetimi / stratejik altyapı, rekabet ve şeffaflık tartışması", "related_institutions": [ "Başbakanlık", "Bayındırlık ve Ulaştırma Bakanlığı", "Cumhuriyet Meclisi", "Cumhurbaşkanlığı", "Anayasa Mahkemesi", "Telekomünikasyon Dairesi", "BTHK", "Türk Telekom", "İSSB", "TEL-SEN", "KTMMOB EMO" ], "what_happened": "Hükümet, hane ve işletmelere fiber götürmek amacıyla 2025’te mutabakat ve işbirliği protokolü imzaladı. Onay yasası Şubat 2026’da Meclisten geçti; Cumhurbaşkanı Mart 2026’da yasayı anayasal denetim için Anayasa Mahkemesine sundu. Ana protokol hakkındaki yargısal inceleme sürerken Ağustos 2026’da ek protokol imzalandı ve ek metnin onay tasarısı Meclis komitesinden Genel Kurula sevk edildi.", "verified_facts": [ "İlk mutabakat adımı 11 Temmuz 2025’te atıldı; uygulama işbirliği protokolü 24 Eylül 2025’te imzalandı.", "Resmî açıklamada yatırımın 100 milyon doların üzerinde, yap-işlet-devret modeliyle ve başlangıçta 12 aylık hedefle yürütüleceği duyuruldu.", "Protokol 23 Ekim 2025’te KKTC’de Resmî Gazete kaydına girdi.", "Onay yasası 23 Şubat 2026’da Mecliste 27 kabul, 20 retle geçti.", "Cumhurbaşkanı yasayı 10 Mart 2026’da Anayasa’nın 146’ncı maddesi kapsamında Anayasa Mahkemesine sundu.", "Ek protokol 19 Ağustos 2026’da imzalandı; 27 Ağustos’ta komitede oy çokluğuyla kabul edilip Genel Kurula sevk edildi.", "Hükümet fiberin 2027’de hane ve işyerlerine ulaştırılmasını hedeflediğini açıkladı; kesim tarihinde ülke çapı hizmet teslimi yoktur.", "Bakan Erhan Arıklı, mülkiyet ve yargı yetkisinin KKTC’de kalacağını, modelin 25 yıl sonunda Telekomünikasyon Dairesine devredileceğini savundu." ], "why_it_matters": "Fiber yatırımı dijital dönüşüm için zorunludur. Dosyanın kritik noktası yatırımın gerekliliği değil; stratejik kamu altyapısının hangi süre, rekabet, denetim, gelir paylaşımı, veri güvenliği ve hukukî usulle yönetileceğidir.", "safe_card_copy": "Ana protokol Anayasa Mahkemesindeyken ek protokol imzalandı. Yatırım gerekli; 25 yıllık modelin şeffaflığı, rekabeti, kamu payı ve veri güvenliği hakkındaki sorular hâlâ yanıt bekliyor.", "do_not_claim": "Mahkeme kararı çıkmadan “protokol kesin olarak Anayasa’ya aykırıdır” denmemeli. “Peşkeş”, “altyapı satıldı” ve “yolsuzluk” ifadeleri doğrulanmış olgu gibi kullanılmamalı; bunlar varsa siyasi aktör veya örgüt görüşü olarak atfedilmelidir.", "right_of_reply": "Hükümetin yatırım, mülkiyet, fiyat, veri güvenliği ve 25 yıl sonundaki devir savunması dosyada görünür olmalı; ek protokolün tam metni ve Genel Kurul sonucu yayımlandığında kayıt güncellenmelidir.", "source_ids": [ "W45", "W46", "W47", "W48", "W49", "W50", "W51", "W52", "W53", "W54", "W55", "W56", "W57" ], "update_required": true, "contested_issues": [ "İSSB ve bazı sektör örgütleri sürecin rekabetçi ihale olmadan tek şirket modeliyle yürütüldüğünü savunuyor.", "İSSB, protokol hükümlerinin kamu gelir payı, Telekomünikasyon Dairesi gelirleri, perakende pazar, BTHK yetkileri, kamuya yüklenen maliyetler ve münhasırlık bakımından sakınca taşıdığını ileri sürüyor.", "EMO; 25 yıllık işletme modeli, fiyatlandırma, tüketici hakları, veri güvenliği ve siber egemenlik için bağlayıcı güvenceler talep ediyor.", "TEL-SEN ve İSSB, ek protokolün tam metni açıklanmadan ve ana protokol hakkındaki mahkeme kararı beklenmeden ilerlenmesini eleştiriyor.", "Bu iddialar ve yorumlar ilgili örgütlere atfedilmelidir; Anayasa Mahkemesi henüz nihai hükmünü vermemiştir." ], "government_position": [ "Projenin yaklaşık 8 bin kilometrelik altyapı ve 150 bin bağımsız bölüme erişim sağlayacağı savunuluyor.", "Yatırım maliyetinin Türk Telekom tarafından karşılanacağı ve altyapının mülkiyetinin KKTC’de kalacağı belirtiliyor.", "Uyuşmazlıklarda KKTC mahkemelerinin yetkili olacağı ve verilerin KKTC kontrolünde tutulacağı ifade ediliyor.", "Ek protokolün kamuoyundaki tereddütleri gidermek ve uygulama çerçevesini güçlendirmek için hazırlandığı söyleniyor." ], "recommended_visualization": { "type": "legal_process_timeline", "steps": [ "11 Temmuz 2025 — Mutabakat", "24 Eylül 2025 — İşbirliği protokolü", "23 Ekim 2025 — KKTC Resmî Gazete", "23 Şubat 2026 — Meclis 27–20", "10 Mart 2026 — Anayasa Mahkemesine sevk", "19 Ağustos 2026 — Ek protokol", "27 Ağustos 2026 — Komite onayı" ] }, "formal_score": 25, "impact_score": 0 } ]