Karpaz'da 3.447 Dönüm Orman İTÜ'ye: Özel İmar Emri'nden Orman Devrine, Planlamanın Devre Dışı Bırakıldığı Beş Yıl

Ne oldu?

3 Şubat 2021'de UBP-DP-YDP azınlık hükümetinin Turizm ve Çevre Bakanı Fikri Ataoğlu, Lefkoşa'dan Karpaz'a on plan ve emirname bölgesinde arsa koçanlı gelişmeler için Şehir Planlama Dairesi onayı aranmamasını sağlayan Özel İmar Emri'ni Resmî Gazete'de yayımladı; Şehir Plancıları Odası bunu 'planlama onayının ortadan kaldırılması' olarak niteledi. Eylül 2022'de aynı bakan, yerine geçecek imar planı yürürlüğe konmadan Gazimağusa-İskele-Yeniboğaziçi Geçiş Süreci 2 Emirnamesi'ni kaldırdı. Kasım 2024'te Jeoloji ve Maden Dairesi Alagadi Özel Çevre Koruma Bölgesi'nden taş çıkarılmasına izin verdi. 21 Ocak 2026'da Meclis komitesi, 19/2003 sayılı Alçak Orman Arazilerinin Devri ve İcarı Yasası'ndaki 'turizm' amaçlı kiralama maddesini 'eğitim amaçlı yatırımlar' olarak yeniden tanımladı; tasarı 16 Mart'ta oybirliğiyle, 23 Mart'ta üçüncü görüşmede oy çokluğuyla Meclis'ten geçti ve Yeni Erenköy'deki yaklaşık 3.447 dönüm orman arazisinin İTÜ yerleşkesine katılmasının önü açıldı. Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman yasayı 8 Nisan'da Meclis'e iade etti. KTMMOB'ye bağlı altı oda 11 Mayıs'ta komiteye sundukları teknik değerlendirmeleri yayımladı; Meclis 25 Mayıs 2026'da yasayı metinde değişiklik yapmadan 26 kabul, 14 ret oyuyla yeniden kabul etti. Yasa 4 Haziran 2026'da Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Şehir Plancıları Odası 12 Haziran'da Karpaz İmar Planı'nın hâlâ tamamlanmadığını duyurdu; Yeşil Barış Hareketi'nin 2022'de açtığı dava kesim tarihinde sürüyordu.

Doğrulanmış olgular

• 3 Şubat 2021: Turizm ve Çevre Bakanı Fikri Ataoğlu'nun Resmî Gazete'de yayımladığı Özel İmar Emri; Lefkoşa, Girne Çatalköy, Beyarmudu imar planları ile Girne 1. ve 2. Bölge, Boğaz, Tatlısu-Büyükkonuk, Karpaz, Bafra ve Gazimağusa-İskele-Yeniboğaziçi emirname alanlarında arsa koçanlı taşınmazlardaki tüm gelişmelere (ÇED'e tabi olanlar hariç) Şehir Planlama Dairesi'ne başvurmadan planlama onayı verilmiş sayılmasını öngördü; Özel Çevre Koruma Alanları ve köyiçi alanlar kapsam dışı bırakıldı.
• 3 Şubat 2021: Ataoğlu, değişikliğin amacını 'Şehir Planlama Dairesi'nin iş yükünü azaltmak ve kullanım değişikliklerini yerel yönetimlere devretmek' olarak açıkladı; Şehir Plancıları Odası Başkanı Merter Refikoğlu emrin 'gece yarısı' yayımlandığını ve dairenin planlama onayını ortadan kaldırdığını söyledi.
• 20 Eylül 2022: Şehir Plancıları Odası, Gazimağusa-İskele-Yeniboğaziçi Geçiş Süreci 2 Emirnamesi'nin, yerine geçecek imar planı yürürlüğe girmeden gece yarısı Resmî Gazete kararıyla kaldırıldığını açıkladı; Odaya göre Birleşik Kurul'un 30 Aralık 2019'da onayladığı imar planı yürürlüğe konmamıştı.
• 8 Kasım 2024: Yeşil Barış Hareketi ve Biyologlar Derneği, Jeoloji ve Maden Dairesi Müdürü'nün Alagadi Özel Çevre Koruma Bölgesi'nden taş çıkarılmasına izin verdiğini açıklayarak kararı 'hukuksuz' diye niteledi.
• Yasal çerçeve: 19/2003 sayılı Alçak Orman Arazilerinin Devri ve İcarı Yasası ve altındaki 25 Nisan 2003 tarihli tüzük, tapuda 'alçak orman' kayıtlı ve yasada parsel bazında sayılan arazilerin yatırım amacıyla uzun vadeli kiralanmasını düzenler; kira takdirini Orman Dairesi Müdürü başkanlığındaki dört üyeli komisyon yapar, yıllık rayiç kira toplam rayiç değerin %4'üdür ve sözleşmede yazan sürede yatırıma başlanmazsa tapudaki tescil silinir. 2026 değişikliği bu yasaya Yeni Erenköy'deki orman parsellerini ve 'eğitim amaçlı yatırım' gerekçesini ekledi.
• 21 Ocak 2026: Meclis Hukuk, Siyasi İşler, Dış İlişkiler ve Savunma Komitesi, Alçak Orman Arazilerinin Devri ve İcarı Yasası'ndaki turizm amaçlı kiralama maddesini 'eğitim amaçlı yatırımlar' başlığıyla yeniden tanımladı; komiteye İTÜ-KKTC, Orman Dairesi ve Milli Eğitim Bakanlığı çağrıldı, davanın tarafı Yeşil Barış Hareketi çağrılmadı (Kıbrıs Postası).
• 16 Mart 2026: Tasarı Meclis'te CTP'nin de 'evet' oyuyla oybirliğiyle kabul edildi (Kıbrıs Postası); 23 Mart 2026'da üçüncü görüşmede bütünü oy çokluğuyla geçti (TAK). Düzenleme, İTÜ yerleşkesine daha önce ayrılan yaklaşık 2.000 dönüm devlet arazisi ve 500 dönüm kamulaştırılmış özel mülke yaklaşık 3.500 dönüm orman arazisinin eklenmesinin önünü açtı.
• 22–23 Mart 2026: Aralarında Orman Mühendisleri Odası, Şehir Plancıları Odası, KTAMS, KTÖS, KTOEÖS ve Kıbrıs Türk Tabipler Birliği'nin bulunduğu 62 örgüt ortak açıklamayla yasanın geri çekilmesini istedi ve 23 Mart'ta Meclis önünde açıklama yaptı; yasa iade sonrası yeniden komiteye geldiğinde, 30 Nisan 2026'da imzacı sayısı 97'ye çıktı (Kıbrıs Türk Barolar Birliği, TÜRK-SEN, HAK-SEN ve gençlik dernekleri eklendi).
• 8 Nisan 2026: Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman, yasayı Anayasa'nın 94(1) maddesi uyarınca bir daha görüşülmek üzere Meclis'e iade etti. UBP Milletvekili Yasemi Öztürk'ün 25 Mayıs'taki aktarımına göre iade iki gerekçeye dayanıyordu; bunlardan biri doğal ve suni ağaçlandırma bulunan alanların tamamen korunduğunun yasada açıkça yazılmamasıydı.
• 11 Mayıs 2026: KTMMOB, Çevre Mühendisleri, Mimarlar, Orman Mühendisleri, Peyzaj Mimarları, Şehir Plancıları ve Yerbilim Mühendisleri odalarının komiteye sunduğu teknik değerlendirmeleri yayımladı ve tasarının 'noktasına dokunulmadan' Genel Kurul'a sevk edilmesini eleştirdi. Orman Mühendisleri Odası'na göre alan yaklaşık 3.447 dönüm, devlete ait orman alanlarının yaklaşık %0,7'si; 2007'de kamu kaynağıyla yaklaşık 174.000 fidan dikilerek ağaçlandırılmıştı.
• 11 Mayıs 2026: Mimarlar Odası'nın hesabına göre İTÜ'ye Erenköy'de verilen toplam 4.042 dönüm üzerinden kişi başına düşen alan 901 m² (literatürdeki 30–40 m² hedefinin 22 katı), orman dışındaki yaklaşık 600 dönüm üzerinden 133 m²; orman alanı içinde tanınan %3 inşaat hakkı yaklaşık 138.221 m².
• 25 Mayıs 2026: Meclis, Cumhurbaşkanınca geri gönderilen yasayı metinde değişiklik yapmadan 26 kabul, 14 ret oyuyla onayladı. CTP Milletvekili Ongun Talat, Şehir Planlama Dairesi'nin komitede 'bu kadar izole bir alanda böyle bir kampüsün bölgeye katacağı sonuçları hesap etmek gerekiyor' dediğini aktardı.
• 4 Haziran 2026: Yasa, Anayasa'nın 94(1) maddesi gereği Cumhurbaşkanı tarafından Resmî Gazete'de yayımlandı ve yürürlüğe girdi. 12 Haziran 2026'da Şehir Plancıları Odası, Karpaz İmar Planı çalışmasının hâlâ sürdüğünü ve tamamlanmadığını açıkladı.

Tartışmalı başlıklar

Aşağıdaki iddia ve yorumlar ilgili örgüt ve kişilere aittir; doğrulanmış olgu statüsü taşımaz.

• Alanın büyüklüğü kaynağa göre değişiyor: Orman Mühendisleri Odası yaklaşık 3.447 dönüm, Mimarlar Odası 3.444 dönüm orman ve toplam 4.042 dönüm yerleşke, TAK 'yaklaşık 3.500 dönüm', Feriha Tel 3.600 dönüm, CTP'li Akansoy Mart'ta 'yaklaşık 5.000 dönüm', CTP'li Talat Mayıs'ta 'toplamda 6.000 dönüm' diyor. Yasa metnine bağlı parsel listesi kamuya açık kaynaklarda bulunamadı.
• Kişi başına 901 m² ve 'standardın 22 katı' Mimarlar Odası'nın hesabıdır ve yaklaşık 6.000 kişilik bir yerleşke varsayımına dayanır; İTÜ yetkilileri komitede kampüsün kısa, orta ve uzun vadede kaç kişiye hizmet edeceğini açıklamadı (CTP'li Özdenefe). Hükümet ve UBP'li vekiller inşaat yapılabilecek bölümün küçük olduğunu ve imarın koçanlı mallarla sınırlanacağını söylüyor.
• Yeşil Barış Hareketi, KTMMOB ve 97 örgüt yasa değişikliğini 'devam eden davayı etkisiz kılmak, yargı denetimini devre dışı bırakmak' ve 'yasama yetkisinin kötüye kullanılması' olarak niteliyor; bu bir iddiadır, mahkemenin bu yönde bir kararı yoktur. Yeşil Barış Hareketi'nin 2022'de açtığı davanın konusu 2010 ve 2015 tarihli kira sözleşmeleridir; davanın kesim tarihindeki aşaması kamuya açık kaynaklarda yer almıyor.
• Baybars'a göre komiteye sunulan plan Karpaz Emirnamesi'ndeki inşaat oranlarına, İmar, Orman ve Çevre yasalarına aykırı; UBP'li Gardiyanoğlu ise Orman Dairesi, Çevre Koruma Dairesi ve Şehir Planlama Dairesi'nin yetkilerinin ve ÇED sürecinin yasada belli olduğunu söylüyor. Hangi görüşün doğru olduğunu belirleyecek bir idari ya da yargısal karar yoktur.
• Başbakan Üstel'in araziyi 'stratejik' olarak nitelemesi CTP'li Özuslu tarafından 'askeri anlamda mı' sorusuyla eleştirildi; arazinin eğitim dışında bir amaçla kullanılacağına dair bir belge yoktur, yasaya 'yalnızca eğitim amaçlı kullanılır' ifadesi eklendiği UBP'li Öztürk tarafından açıklandı.
• Alagadi'de taş çıkarma izninin 'turistik askeri bir tesis' için verildiği bilgisi Yeşil Barış Hareketi ve Biyologlar Derneği'nin açıklamasına aittir; Jeoloji ve Maden Dairesi'nin yanıtı ya da iznin akıbeti kamuya açık kaynaklarda bulunamadı.

Hükümetin pozisyonu

• Turizm ve Çevre Bakanı Fikri Ataoğlu, 3 Şubat 2021: Özel İmar Emri, plan ve emirname bölgelerindeki her gelişmenin Şehir Planlama Dairesi onayına tabi olmasının dairede 'ciddi bir iş yükü' ve 'zaman açısından büyük kayıplar' yarattığı için çıkarıldı; 'yerinden hizmet anlayışına uygun olarak' kullanım değişikliği izinleri yerel yönetimlere verildi, 'asli görevi planlama olan dairemizin iş yükünü hafifletmiş, daha verimli çalışmasına olanak sağlayacağız'.
• Milli Eğitim Bakanı Nazım Çavuşoğlu, 25 Mayıs 2026: Sorgulanması gereken arazi büyüklüğü değil, projenin neden 20 yıldır bekletildiğidir; CTP hükümeti de araziyi kiralarken İTÜ'nün değerini öne çıkarmıştı. Kiralanan alan içinde inşaat yapılabilecek bölüm küçük; İTÜ bu alanda koruluk yapmak istiyor, yangın yolları, yangın söndürme sistemleri ve ağaç bakımıyla araziyi 'şu andaki durumundan çok daha iyi bir duruma' getirecek. Gecikme hükümet değişikliklerinden, Erenköy'de kamulaştırılması gereken alandan ve kaynak ayırma motivasyonundan kaynaklandı; İTÜ vadettiği yatırımları yapmazsa yasanın iptali çağrısını daha önce kendisi de yaptı.
• Tarım ve Doğal Kaynaklar Bakanı Hüseyin Çavuş, 25 Mayıs 2026: Amaç 'İskele bölgesinde güzide bir üniversitenin yatırım yaparak bölgedeki kalkınmayı sağlaması ve gençlere hizmet etmesi'; yasa, Orman Yasası çerçevesinde bu arazilerin kiralanabilmesi için getirildi; İTÜ Kuzey Kıbrıs Kampüsü bünyesinde kurulması planlanan merkezler 'stratejik bir öneme' sahip.
• UBP Milletvekili ve Komite Başkanı Yasemi Öztürk, 25 Mayıs 2026: Cumhurbaşkanı'nın 'ormanların korunduğu yasada net yazılmadı' gerekçesine yanıt olarak, bunun Fasıl 60 Orman Yasası altında zaten düzenlendiğini, orman arazilerinin yatırım amaçlı kiralanmasının Anayasa ile düzenlendiğini, tasarıya 'yalnızca eğitim amaçlı kullanılır' ifadesinin eklendiğini ve imarın koçanlı mallarla sınırlanacağını söyledi; 'Hassasiyetlerimiz bizim de hassasiyetlerimiz.' Jeoloji ve Maden Dairesi'nin Alagadi izni hakkında hükümet yanıtı bulunamadı.

Neden önemli?

Bu dosyanın konusu tek bir orman arazisi değil, beş yılda dört ayrı araçla planlama kurumlarının devre dışı bırakılmasıdır. 2021'de Özel İmar Emri, Şehir Planlama Dairesi'nin onayını on plan bölgesinde bir gecede gereksiz kıldı; 2022'de imar planı bekleyen bir bölgenin emirnamesi, yerine plan konmadan kaldırıldı; 2024'te Özel Çevre Koruma Bölgesi'nden taş çıkarılmasına daire müdürü kararıyla izin verildi; 2026'da ise devam eden bir dava sürerken yasanın amaç maddesi 'turizm'den 'eğitim'e genişletilerek 3.447 dönüm orman tek bir kuruma tahsis edildi. Şehir Plancıları Odası'na göre İTÜ alanı yer seçim analizi yapılmadan ve Ülkesel Fizik Plan'a aykırı biçimde belirlendi; Karpaz İmar Planı ise yasa yürürlüğe girdikten sonra bile tamamlanmış değil. Cumhurbaşkanı'nın 'ormanların korunduğu yasada net yazılmıyor' gerekçesiyle iade ettiği metin, hiçbir düzeltme yapılmadan 26 oyla yeniden kabul edildi. Kararların tümü Ataoğlu'nun bakanlığı, Çavuş ve Çavuşoğlu'nun bakanlıkları ve UBP-DP-YDP koalisyonunun Meclis çoğunluğu eliyle alındı; İTÜ'nün Erenköy'de yatırım yapmasına muhalefetin de karşı çıkmadığı bir ortamda, planlama araçlarının hangi sırayla ve kimin kararıyla aşıldığı bu hükümetin siyasi sorumluluğudur.